Doświadczenie własne jest jednym z tych elementów szkolenia psychoterapeutycznego, które bardzo łatwo opisać zbyt prostym zdaniem. Kandydat słyszy, że potrzebuje określonej liczby godzin terapii własnej, a potem odkrywa, że konkretna organizacja certyfikująca używa innej liczby, innej definicji albo dodatkowych warunków dotyczących osoby prowadzącej i formy pracy.
Nie oznacza to, że ktoś musi się mylić. W Polsce funkcjonuje kilka poziomów standardów i procedur.
Minimum środowiskowe PRP to 100 godzin
Polska Rada Psychoterapii opisuje wspólny standard całościowego podyplomowego szkolenia trwającego co najmniej cztery lata i obejmującego minimum 1200 godzin. W tym standardzie doświadczenie własne lub psychoterapia własna powinny obejmować co najmniej 100 godzin.
To ważny punkt odniesienia, ale nie jest automatycznie pełnym opisem wymagań każdej organizacji certyfikującej.
SNP PTP wymaga więcej
Aktualna procedura Sekcji Naukowej Psychoterapii Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego wymaga od kandydatów do certyfikatu 250 godzinnych sesji doświadczenia własnego rozpoczętych po rozpoczęciu całościowego kursu psychoterapii.
Dla osób rozpoczynających szkolenie od 2024 roku procedura przewiduje dodatkowe warunki dotyczące części tego doświadczenia. Wskazuje między innymi minimum 60 godzin psychoterapii indywidualnej albo minimum 100 godzin innych form doświadczenia rozwojowego w relacji z tą samą certyfikowaną osobą prowadzącą.
Od września 2025 roku zmieniły się też zasady dotyczące formy. Doświadczenie własne rozpoczęte po 1 września 2025 roku w grupie musi odbywać się w grupach nie większych niż 14 osób. Dla osób rozpoczynających szkolenie od września 2025 roku maksymalnie 15 procent doświadczenia własnego może być realizowane online.
Dlaczego liczby nie są takie same
Polska Rada Psychoterapii opisuje międzyorganizacyjne minimum uzgodnione przez zrzeszone środowiska. Sekcja Naukowa Psychoterapii PTP opisuje natomiast własną ścieżkę certyfikacyjną i może wymagać więcej niż minimum PRP.
Dlatego porównując szkoły, nie wystarczy zapytać: ile godzin doświadczenia własnego jest w cenie kursu. Trzeba także sprawdzić, do jakiej ścieżki certyfikacyjnej szkoła przygotowuje i czy jej zasady są zgodne z procedurą organizacji, w której kandydat planuje później ubiegać się o certyfikat.
Doświadczenie własne nie zawsze oznacza wyłącznie klasyczną terapię indywidualną
W zależności od procedury mogą być uznawane różne formy pracy nad własnym funkcjonowaniem, na przykład psychoterapia indywidualna, praca grupowa, psychodrama, genogram czy trening interpersonalny.
Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Organizacja certyfikująca może wymagać, aby doświadczenie było prowadzone przez osobę o określonych kwalifikacjach, w określonej modalności albo po spełnieniu konkretnych warunków formalnych.
Kto prowadzi doświadczenie własne ma znaczenie
W procedurze SNP PTP doświadczenie własne powinno być prowadzone przez certyfikowanych psychoterapeutów Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego lub Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, zgodnie ze szczegółowymi zasadami tej ścieżki.
Przy wyborze szkoły warto więc sprawdzić nie tylko liczbę godzin, ale też to, czy później zostaną one uznane przez organizację certyfikującą. Sama faktura lub zaświadczenie od dowolnego prowadzącego może nie wystarczyć.
Własna terapia i szkolenie nie powinny zlewać się w jedną relację
Dobrze zorganizowany program jasno oddziela role dydaktyczne, superwizyjne i terapeutyczne. Osoba ucząca konkretnej techniki nie powinna automatycznie stawać się jedynym źródłem oceny całego funkcjonowania uczestnika.
Przed podpisaniem umowy warto zapytać, czy doświadczenie własne odbywa się w ramach szkoły, poza szkołą, u kogo można je realizować i jakie dokumenty będą później potrzebne.
Koszt doświadczenia własnego może być poza czesnym
Część szkół wlicza wybrane elementy pracy własnej w cenę programu, inne wymagają samodzielnego opłacania terapii lub treningów. Przy 100, 250 albo innej liczbie godzin zależnej od ścieżki różnica finansowa może być znaczna.
Dlatego całkowitego kosztu szkolenia nie da się ocenić na podstawie samego czesnego za semestr.
Co sprawdzić przed rozpoczęciem
Najważniejsze jest ustalenie docelowej ścieżki certyfikacyjnej. Potem można porównać wymagania tej organizacji z programem szkoły i sprawdzić, czy godziny realizowane w trakcie kursu będą uznawane.
Jeżeli szkoła reklamuje jedynie ogólną liczbę 1200 godzin bez pokazania, ile z nich przypada na doświadczenie własne i według jakiej procedury, warto dopytać o szczegóły przed podpisaniem umowy.
Wniosek jest prosty: 100 godzin PRP i 250 godzin SNP PTP nie są konkurencyjnymi prawdami. Opisują różne poziomy standardu. Kandydat powinien znać oba i sprawdzić ten, który będzie miał znaczenie w jego własnej drodze do certyfikatu.